مشمولین قانون مالیات بر ارزش افزوده از 1387 تا 1404

مشمولین مالیات بر ارزش افزوده طبق قانون دامنه گسترده‌ای دارند و شامل موارد زیر هستند:

• کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی در قالب مصرف کننده نهایی
• فعالان اقتصادی مشمول مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده (در بخش‌های تولید، توزیع، واردات کالا و خدمات)

به منظور رعایت شرایط فعالین اقتصادی، سازمان امور مالیاتی تصمیم گرفته است که به طور مرحله‌ای مشمولین قانون مالیات بر ارزش افزوده را اعلام نماید.
در این مقاله لیست مشمولین را به طور کامل و از تاریخ مشمولیت 1387/7/1 تا 1404/10/1 بررسی می‌کنیم، همچنین به منظور راهنمایی چکیده‌ای از فراخوان‌ها را در ابتدای مقاله قرار داده‌ایم تا سریع‌تر به فراخوان موردنظر خود برسید.

نکات مهم:

• تا سال 1404 ده فراخوان سازمان امورمالیاتی اجرایی شده است؛ همچنین فراخوان یازدهم (به تاریخ 1404/10/1) در مرحله پیش‌نویس است و مطابق تصمیم سران قوا اجرای آن به سال 1405 موکول شد. لازم به ذکر است که اجرایی شدن این فرخوان به طور تدریجی و مرحله‌ای خواهد بود.
• در کنار لیست مشمولین مالیات بر ارزش افزوده، لیست معافیت های مالیات بر ارزش افزوده هم اهمیت دارد و باید به آن توجه کنیم.

1. تاریخ مشمولیت ارزش افزوده چیست؟

تاریخ مشمولیت، تاریخی‌ست که طبق فراخوان‌های سازمان امور مالیاتی کلیه اشخاص مشمول مکلف می‌شوند به کارپوشه خود در سامانه‌‌مودیان مراجعه کرده و اظهارنامه ارزش افزوده خود را تایید یا استرداد نمایند.
لازم به ذکر است که فرخوان‌های مشمولین نظام مالیاتی براساس اختیارات ماده 18 قانون مالیات برارزش افزوده صورت گرفته است.

2. راهنمای یافتن فراخون مربوط به فعالیت اقتصادی

به طور خلاصه و با یک نگاه اجمالی روند مشمول شدن فعالیت‌های اقتصادی به شرح زیر است:

• در فراخوان اول کلیه بازرگانان که در امور صادرات و واردات اشتغال دارند، مشمول شده‌اند و سایر فعالین اقتصادی براساس حجم فروش یا درآمد مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده شده‌اند.
• فراخوان دوم مربوط فعالیت‌های اقتصادی بزرگ مقیاس است، همچون کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی، بهره‌برداران از معادن
• در فراخوان سوم حجم فروش یا درآمد ملاک مشمولیت یا عدم مشمولیت قرار گرفته است.
• فراخوان چهارم براساس فعالیت‌های اقتصادی بزرگ تا متوسط است.
• فراخوان پنجم همچون فراخوان سوم براساس حجم فروش یا درآمد فراخوان اعلام شده است.
• فراخوان ششم مربوط به رسته‌ای از رستوران‌ها و اغذیه فروشی‌‌ها است.
• در فراخوان هفتم کلیه اشخاص حقوقی مکلف به ثبت‌نام و پرداخت مالیات برارزش افزوده شده‌اند.
• فراخوان هشتم مربوط به کلیه جایگاه‌داران سوخت می‌باشد.
• در فراخوان نهم آشپزخانه‌ها و کافی‌شاپ‌ها (اعم از حقوقی یا حقیقی) مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده شدند.
• فراخوان دهم خدمات مربوط به فروش و نگهداری از حیوانات خانگی مشمول شده‌اند، همچنین خدمات مربوط به برگزاری همایش‌ها و غیره نیز شامل این فراخوان هستند.
• در پیش‌نویس فراخوان یازدهم فرایندهای چون دلالی، حق‌العمل‌کاری، به‌هم‌رسانی با هر میزان فعالیت مورد شمولیت قرار گرفته‌اند، همچنین مشاغل عمدتا خدماتی که مجموع فروش خدمات یا کالای آن‌ها در سال 1403 و از ابتدای 1404 تا پایان شهریور بیش از 14میلیارد و 400 تومان باشد، نیز فرخوانی شده‌اند.
• در مجموع به نظر می‌رسد، سازمان امورمالیاتی با گسترش دامنه مشاغل سعی در شفاف‌سازی فرایندهای مالی و افزایش منبع درآمد بر ارزش افزوده است.

پیشنهاد کاربردی:

برای آگاهی از شمولیت فعالیت اقتصادی به کمک چکیده فوق فراخوان را پیدا کرده و با جزئیات دقیق‌تر ببینید، به طور خاص در مورد در مورد مشاغل مربوط به غذای آماده همچون رستوران‌ها و اغذیه فروشی‌ها که تاریخ فراخوان براساس نوع فعالیت متفاوت است، لازم است چندین فراخوان بررسی شود.

3. فراخوان اول مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1387/7/1

1. کلیه واردکنندگان
2. کلیه صادرکنندگان
3. تمام فعالان اقتصادی با مجموع فروش 300 میلیون تومان یا بیشتر در سال 1386
4. تمام فعالان اقتصادی با مجموع فروش 125 میلیون تومان یا بیشتر در پنج ماهه آغازین سال 1387

4. فراخوان دوم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1388/7/1  

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی (صرف‌نظر از میزان فعالیت) که جز مشمولین قانون مالیات بر ارزش افزوده مرحله اول نبوده‌اند و شاغل در یکی از فعالیت‌های زیر هستند، نیز در فراخوان مرحله دوم جز مشمولین می‌‎باشند.

1. کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی که داراری مجوز تاسیس و پروانه بهره‌داری از وزات‌خانه مربوط هستند. ( صادر شده یا در مرحله صدور)
2. بهره‌برداران از معادن
3. ارائه‌دهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری، دفترداری و خدمات مالی
4. حسابداران رسمی شاغل و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران
5. ارائه‌دهندگان خدمات مدیریتی و مشاوره‌ای
6. ارائه‌دهندگان خدمات انفورماتیک و رایانه‌ای شامل خدمات سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و طراحی سیستم
7. متل‌ها و هتل‌های سه ستاره و بیشتر
8. بنکداران، عمده‌فروشان، فروشگاه‌های بزرگ، واسطه‌های مالی، نمایندگان توزیع کالاهای داخلی یا وارداتی و صاحبان انبار
9. نمایندگان موسسات تجاری و صنعتی (داخلی و خارجی)
10. موسسات حمل و نقل موتوری و باربری دارای مجوز از مراجع ذی‌ربط باربری، زمینی، دریایی و هوایی (به جز موسساتی که صرفا به حمل ونقل مسافر اشتغال دارند.)
11. موسسات مهندسی و مهندسی مشاور
12. موسسات تبلیغاتی و بازاریابی

5. فراخوان سوم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1389/1/1

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی در مرحله اول و دوم فرخوان جز مشمولین مالیات بر ارزش افزوده نبوده‌اند، در صورتی که‌ در سال 1387 یا 1388 مجموع فروش کالا یا خدمات آن‌ها 300 میلیون تومان و بیشتر باشد، مشمول محسوب می‌شوند.

6. فراخوان چهارم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1389/7/1

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی در مرحله اول و دوم و سوم فرخوان جز مشمولین مالیات بر ارزش افزوده نبوده‌اند، با هرمیزان فروش کالا یا خدمات که شاغل به فعالیت‌های زیر هستند، مشمول محسوب شده و مکلف به اجرای قانون می‌باشند.

1. صاحبان کارگاه‌های صنعتی (اعم از صنفی و غیرصنفی که دارای حداقل برق سه فاز 50 آمپر باشند.)
2. فروشندگان طلا و جواهر
3. فروشندگان آهن‌آلات
4. صاحبان تالارهای پذیرایی و رستوران‌ها
5. صاحبان متل و هتل‌های یک و دو ستاره و هتل آپارتمان
6. صاحبان نمایشگاه‌ها و فروشگاه‌های خودرو و بنگاه‌های معاملات املاک
7. صاحبان تعمیرگاه‌های مجاز خودرو
8. صاحبان دفاتر اسناد رسمی
9. صاحبان مراکز ارتباطات رایانه‌ای، دفاتر خدمات ارتباطی (دفتر خدمات مشترکین تلفن همراه وآژانس‌های پستی) و دفاتر خدمات دولت الکترونیک (پلیس10+ ) و دفاتر خدمات الکترونیک شهر
10. صاحبان دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی
11. صاحبان سینماها، تماشاخانه‌ها و مکان‌های تفریحی و ورزشی

7. فراخوان پنجم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1390/7/1

1. کلیه اشخاص حقوقی که در مراحل اول تا چهارم فراخونی نشده‌اند، با مجموع فروش کالا یا خدمات 100 میلیون تومان و بیشتر ( در سال‌های 1387 تا 1389 ).
2. کلیه اشخاص حقوقی که قبل یا بعد از سال 1390 ایجاد یا تاسیس شده‌ یا به ثبت رسیده یا می‌رسند، با مجموع فروش 100 میلیون تومان یا بیشتر در سال 1390 یا سال‌های بعد برای فروش کالاها و ارائه خدمات (غیرمعاف یا معاف و غیرمعاف) از اولین دوره مالیاتی بعد از رسیدن به سقف مذکور، مشمول شده یا خواهند شد.
3. اشخاص حقوقی که صرفا به عرضه کالا و ارائه خدمات معافیت (موضوع ماده 12) اشتغال دارند، از ثبت‌نام و اجرای قانون در مرحله مستثنی هستند.

8. فراخوان ششم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1394/1/1

کلیه افراد حقیقی وحقوقی (صرف‌نظر از مبلغ فروش سالانه) که به فعالیت‌های زیر اشتغال دارند، مشمول محسوب می‌شوند.

1. چلوکبابی‌ها، سالن‌های غذاخوری، سفره‌خانه‌های سنتی
2. اغذیه‌فروشی‌های زنجیره‌ای با مالکیت واحد و یا نام و نشان و عنوان تجاری واحد؛ فارغ از مساحت محل کسب و کار و نوع مجوز

9. فراخوان هفتم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1395/7/1

1. کلیه اشخاص حقوقی فعال با هر میزان از فروش کالا یا عرضه خدمات که در فراخوان‌های گذشته تا اکنون جز مشمولین نبوده‌اند.
2. کلیه اشخاص حقوقی که پس از تاریخ اجرای فراخوان ایجاد و به ثبت می‌رسند؛ با هر میزان فروش از اولین دوره مالیاتی پس از آغاز فعالیت مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده هستند.

10. فراخوان هشتم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1399/1/1

1. کلیه جایگاه‌داران سوخت (فرآورده‌های نفت و گاز) با هر حجم از فروش کالا یا ارائه خدمات که به موجب فراخوان‌های قبلی تا این تاریخ مشمول نبوده‌اند، از ابتدای سال 1399جز مشمولین مالیات بر ارزش افزوده محسوب می‌شوند.
2. کلیه اشخاصی که پس از تاریخ اجرای فراخوان نسبت به ایجاد، تاسیس یا ثبت جایگاه سوخت اقدام می‌کنند و فعالیت شغلی خود را از سر می‌گیرند، با هر میزان فروش مشمول اجرای قانون از آغاز فعالیت هستند.

11. فراخوان نهم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1402/4/1

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که بر اساس فراخوان‌های مراحل اول تا هشتم تاکنون مشمول نشده‌اند، در صورت اشتغال به فعالیت‌های زیر با هر میزان فروش، مشمول مرحله نهم ثبت‌نام محسوب می‌شوند.

1. تهیه و ارائه انواع غذا به صورت بیرون بر (آشپزخانه‌ها و کیترینگ‌ها) اعم از صنعتی یا خانگی
2. کافی شاپ‌ها

12. فراخوان دهم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

تاریخ آغاز مشمولیت 1402/10/1

کلیه فعالان اقتصادی که بر اساس شرایط فراخوان‌های مراحل اول تا نهم تاکنون مشمول نشده‌اند، در صورت اشتغال به فعالیت‌های زیر، با هر میزان فروش یا درآمد مشمول مرحله دهم ثبت نام محسوب می‌شوند و مکلف به اجرای مقررات از ابتدای دی ماه سال 1402 خواهند بود.

1. فروشندگان حیوانات خانگی شامل سگ، گربه، ماهی و پرنده زینتی و حیوانات وحشی، به غیر از فروشندگان دام (فروشندگان دام جز معافیت مالیات بر ارزش افزوده هستند.)
2. کلیه مراکز درمانی، بیمارستان‌ها و کلینیک‌های دامپزشکی و تمامی ارائه کنندگان هرگونه خدمات به این حیوانات
3. فروشندگان انواع غذا، لوازم و تجهیزات حیوانات خانگی مرتبط با حیوانات موضوع بند یک از قبیل پت شاپ‌ها (فروشگاه لوازم حیوانات خانگی)
4. فروشندگان انواع ادوات و آلات موسیقی از هر نوع
5. ارائه دهندگان خدمات اخذ پذیرش تحصیلی و مشاوره و راهنمایی در امور تحصیلی خارجی
6. ارائه دهندگان خدمات ماساژ از هر نوع
7. ارائه دهندگان خدمات طرح و نقشه بهره برداری از معادن و مشاوره فنی، حفاری، آتشباری و انفجار معدن
8. صاحبان آتلیه‌های عکس و فیلم
9. ارائه کنندگان خدمات مربوط به برگزاری سمینار، همایش، کنفرانس، جشنواره، گردهمایی و انواع مراسم
10. فروشندگان انواع عینک آفتابی و لنز‌های تماسی
11. فروشندگان انواع ضایعات فلزی
12. فروشندگان قهوه، کاکائو، نسکافه، پودر و خمیر حاصل از آنها
13. فروشندگان انواع لوازم و تجهیزات حفاظتی از قبیل دزدگیر

نکته مهم:

فعالان اقتصادی که جز مشمولین فرخوان‌های اول تا نهم بوده‌اند، در صورت انطباق با شرایط مشمولیت مرحه نهم فراخوان، جز مشمولین مراحل قبل محسوب می‌شوند. این اشخاص مکلف به اجرای مقررات از تاریخ شمول فراخوان مربوط به فعالیت خود خواهند بود.

13. پیش‌نویس فراخوان یازدهم مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیر صنفی) که براساس شرایط فراخوان یک تا ده مشمول نبوده‌اند، با داشتن شرایط زیر جز مشمولین مالیات بر ارش افزوده هستند. اجرای این فراخوان به سال 1405 موکول شد، همچنین اجرای آن به صورت مرحله‌ای خواهد بود.

1. کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیر‌صنفی) با هر میزان فروش یا درآمد که به طور اختیاری و داوطلبانه و موافقت سازمان امور‌مالیاتی اقدام به ثبت‌نام واجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده کرده‌اند.
2. کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیرصنفی) با هر میزان فروش یا درآمد کالا و خدمات خود را از طریق اشخاص ثالث و به روش‌هایی چون دلالی، حق‌العمل‌کاری، به‌هم‌رسانی و غیره در قبال مبالغی (کمیسیون، کارمزد، پورسانت و موارد مشابه) عرضه می‌نمایند.
3. کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیر‌صنفی) با هر میزان فروش یا درآمد کالا و خدمات متعلق به اشخاص دیگر را به روش‌هایی چون دلالی، حق‌العمل‌کاری، به‌هم‌رسانی و غیره در قبال مبالغی (کمیسیون، کارمزد، پورسانت و موارد مشابه) عرضه می‌نمایند.
4. کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیر‌صنفی) که در فعالیت‌های زیر مشغول هستند و مجموع فروش خدمات یا کالای آن‌ها در سال 1403 و از ابتدای 1404 تا پایان شهریور، بیش از چهارده میلیارد و چهارصد میلیون تومان (14,400,000,000) است.
   • عرضه‌کنندگان کلیه مواد غذایی آماده و نوشیدنی از جمله فست‌فودی، جگرکی، کبابی، آبمیوه‌فروشی، بستنی‌فروشی، فالوده‌فروشی و همچنین شیرینی‌پزی شیرینی‌فروشی، چای‌خانه‌ها، قهوه‌خانه‌ها و کافه‌تریاها
   • ارائه کنندگان کلیه خدمان زیبایی و آرایشی از قبیل سالن‌های زیبایی و آرایشی (زنانه و مردانه)
   • کلیه کلینک‌ها، بیمارستان‌ها، درمانگاه‌های زیبایی و ارائه‌کنندگان کلیه خدمات زیبایی اعم از پیکرتراشی، ترزیق ژل و هرگونه خدمات غیردرمانی دیگر
   • بلاگرها و اینفلوئنسرها
   • عکاسان و فیلمبرداران
   • طراحان مد، لباس و ساختمان (مانند طراحان دکوراسیون داخلی، بیرونی ساختمان و غیره)
   • بازیگران، کارگردانان تهیه‌کنندگان سینما، تلویزیون و تاتر
   • ارائه‌کنندگان خدمات پیمانکاری در هر زمینه

14. کلام آخر

ما در این نوشتار سعی کردیم متن قانون را ساده اما شفاف و دقیق بیان نماییم، اگر نیاز به راهنمایی دارید و یا ابهام و سوالی در این زمینه برایتان وجود دارد، می‌توانید از خدمات مشاوره رایگان استفاده کنید.

15. سوالات متداول