اظهارنامه ارزش افزوده؛ تکالیف مودیان و مهلت‌های قانونی

سازمان امور مالیاتی از سال ۱۴۰۳ برای کلیه مشمولان مالیات بر ارزش افزوده اقدام به تهیه اظهارنامه کرده است؛ درحالی‌که پیش از این، مودیان مکلف به ثبت‌نام و ارسال اظهارنامه بودند.
با توجه به این تغییرات آگاهی از تکالیف جدید برای فعالان اقتصادی اهمیت دوچندانی پیدا کرده است.

در این مقاله، به‌روزترین اطلاعات مربوط به اظهارنامه ارزش افزوده را به‌صورت شفاف و کاربردی ارائه کرده‌ایم تا مودیان بتوانند تکالیف قانونی خود را به‌ درستی تشخیص داده و از بروز جرائم و پیامدهای مالی ناشی از عدم آگاهی پیشگیری کنند.

1. اظهارنامه ارزش افزوده چیست؟

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده سندی‌ست که در آن وضعیت اعتبار یا بدهی مودی به سازمان امور مالیاتی در هر دوره مالیاتی مشخص می‌شود.
به همین منظور بر اساس ماده 3 قانون تسهیل تکالیف مودیان، سازمان امور مالیاتی مکلف شده است که براساس معاملات ثبت شده مودی در سامانه مودیان، پیش‌نویس اظهار نامه ازرش افزوده را در کارپوشه وی قرار ‌دهد.

2. چه اشخاصی موظف به ارسال اظهارنامه ارزش افزوده هستند؟

تمام فعالان اقتصادی که مطابق فرخوان‌های سازمان امور مالیاتی مشمول مالیات بر ارزش افزوده محسوب می‌شوند، مکلف به مشاهده و تکمیل اظهارنامه ارزش افزوده در کار پوشه خود هستند.

3. مهلت ارسال اظهارنامه ارزش افزوده در سامانه مودیان

مطابق ماده 3 قانون تسهیل تکالیف مودیان، مودی یک ماه پس از پایان هر دوره فرصت دارد تا اقدامات زیر را انجام دهد:

• ثبت صورت‌حساب‌های فروش در سامانه مودیان
• واکنش به صورت‌حساب‌ها در قالب خریدار
• تکمیل اظهارنامه تهیه شده توسط سازمان امور مالیاتی
• اقدام به پرداخت مالیات متعلقه

با این وجود در حال حاضر فرصت 12 روزه‌ای برای صدور تا ثبت صورت‌حساب برای مودی در نظر گرفته شده است، خریدار نیز مهلت 30 روزه برای واکنش به صورتحساب را دارد؛ بدین ترتیب بدون در نظر گرفتن اطلاعیه‌های تمدید سازمان امور مالیاتی، جمعا 42 روز فرصت تکمیل و ارسال اظهارنامه وجود دارد. قابل ذکر است که به طور معمول سازمان امور مالیاتی اطلاعیه‌های تمدید را برای هر دوره باتوجه به شرایط اعلام می‌نماید.

نکته:
در مواردی که شرکت‌های معتمد مسولیت ارسال صورت حساب مودی را دارند، این فرصت به 15 روز افزایش می‌یابد.

4. تکالیف مودیان جهت تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

1. کلیه افراد حقیقی و حقوقی فراخوان شده، حتی افرادی که ملزم به صدور صورت‌حساب الکترونیکی نیستند، مکلف هستند به کارپوشه اختصاصی خود در سامانه مودیان مراجعه کرده و اظهارنامه‌های خود را اصلاح، تکمیل و مسترد نمایند.
2. آن دسته از مودیان که ملزم به ارسال صورت حساب هستند، می‌بایست قبل از تسلیم اظهارنامه نسبت به ثبت شدن تمام صورت حساب‌های مربوطه از طریق کارپوشه خود مطمئن شوند.
3. مودیان در قالب خریدار با توجه به فرصت 30 روزه نسبت به صورت حسابی که سایر مودیان صادر کرده‌اند، واکنش نشان دهند.

5. انواع اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

انواع اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده به شرح زیر است:

1. عادی
2. ویژه سوخت
3. عوارض آلایندگی
4. ویژه دخانیات
5. شماره‌گذاری خودرو

به طور مثال اظهارنامه ارزش افزوده آلایندگی:
واحدهاي توليدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاينده كه به تشخيص سازمان حفاظت محیط‌زیست، حدود مجاز و استانداردهای زيست‌محيطی را رعايت نکرده باشند، مطابق ماده 27 قانون مالیات بر ارزش افزوده مکلف هستند اظهارنامه آلایندگی (عوارض سبز) را نیز در سامانه مودیان ارسال نمایند.
این قانون در مورد كليه واحدهای آلاينده، اعم از واحدهای معاف و غيرمعاف، صادراتی و واحدهای مستقر در مناطق ويژه اقتصادي قابل اجرا است.

6. اصطلاحات مهم اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

اظهارنامه الحاقی ارزش افزوده چیست؟

تا سال 1403 مودی به منظور اصلاح اظهارنامه ارزش افزوده از اظهارنامه الحاقی استفاده کرده و آن را ارسال می‌نمود. بعد از اجرایی شدن ماده 3 قانون تسهیل تکالیف مودیان اصلاح اظهارنامه به شکل زیر صورت می‌گیرد.

در حال حاضر اظهار نامه الحاقی ملغی شده و به جای آن مودی موظف است، در صورتی که نیاز به اصلاح و یا ابطال برخی از صورت‌حساب‌ها باشد، در دوره بعد صورت‌حساب‌ها را اصلاح و یا ابطال کرده، ارسال و ثبت نماید. بدین ترتیب اثر اصلاح یا ابطال و تغییر صورت‌حساب‌ها در اظهارنامه دوره بعد دیده خواهد شد.

منظور از تعدیلات در اظهارنامه ارزش افزوده چیست؟

هرگونه تغییر در اظهارنامه ارزش افزوده در مهلت مقرر به منظور اصلاح توسط مودی تعدیلات اظهارنامه ارزش افزوده نام دارد.

استرداد اظهارنامه ارزش افزوده چیست؟

مطابق ماده 8 قانون ماليات بر ارزش افزوده، مالياتی كه مودی ضمن خريد كالاها و خدمات پرداخت می كند، به عنوان اعتبار مالياتی وی منظور شده و از ماليات فروش كسر می شود. در صورتی‌‌كه جمع اعتبار مالياتی مودی در هر دوره مالياتی بيشتر از ماليات فروش او باشد، تا يک‌ماه پس از پايان هر دوره مالياتی، ميزان مبالغ قابل استرداد توسط سازمان امور مالیاتی در كارپوشه مودی درج می‌شود.

مودی مازاد ماليات پرداختی قابل استرداد را مشاهده و تقاضای خود مبنی بر استرداد يا انتقال به دوره بعد در كارپوشه مشخص می‌کند. در صورتی‌که مودی هیچ اقدام مشخصی انجام ندهد، مبلغ به دوره یا دوره‌های بعد انتقال می‌یابد.

اگر مودی مازاد پرداخت را استرداد نماید، اداره امور مالیاتی مربوطه مکلف است ظرف یک‌ماه نسبت به واریز مازاد پرداختی اقدام نماید.

ارسال بازخورد در اظهارنامه ارزش افزوده چیست؟

در صورتی که اظهارنامه نیاز به به‌روز رسانی یا محاسبه مجدد اطلاعات داشته باشد، فرمی با عنوان «ارسال بازخورد» در کارپوشه مودی در دسترس قرار می‌گیرد. مودی می‌تواند از طریق این فرم، بدون مراجعه حضوری به ادارات مالیاتی، درخواست خود را به‌صورت الکترونیکی ثبت و پیگیری کند.

7. جریمه عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده در موعد مقرر چند درصد است؟

مطابق بند الف ماده 36 ، تا زمان استقرار سامانه مودیان (موضوع قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان) عدم تسلیم اظهارنامه در هر دوره مالیاتی و بعد از استقرار سامانه مودیان برای آن دسته از مودیان که از عضویت در سامانه امتناع کنند، جریمه‌ای معادل 10میلیون ریال یا دو برابر مالیات پرداخت نشده، هرکدام که بیشتر بود، تعلق می‌گیرد. این جریمه علاوه بر جریمه عدم ثبت نام در سامانه مودیان (موضوع بند ب ماده 22) است که مودی مکلف به پرداخت آن شده است.

با توجه به این که سامانه مودیان، کلیه فعالان اقتصادی مشمول را ثبت‌نام کرده و برای آن‌ها اظهارنامه اولیه قرار می‌دهد، این جریمه دیگر اجرا نمی‌شوند. درحالی‌که جرایم بند ب ماده 36 همچنان قابل اجرا است.

8. جمع بندی

همان‌طور که در این مقاله اشاره شد، سازمان امور مالیاتی با هدف شفاف‌سازی فعالیت‌های اقتصادی، مشمولان ارزش افزوده را تا پایان سال ۱۴۰۳ در سامانه مؤدیان ثبت‌نام کرده است. این شیوه‌نامه با هدف تسهیل دسترسی مودیان در انجام تکالیف قانونی اجرا شده است، اما در عمل برای برخی فعالان اقتصادی ابهاماتی در خصوص وظایف و الزامات جدید ایجاد کرده است.

چنانچه در خصوص تغییرات اخیر، تکمیل یا ارسال اظهارنامه ارزش افزوده نیاز به راهنمایی و پشتیبانی تخصصی دارید، دریافت مشاوره مالیاتی را پیشنهاد می‌کنیم.

9. سوالات متداول

راهنمای تکمیل و ارسال اظهارنامه پیش فرض ارزش افزوده

در این مقاله با مفهوم اظهارنامه پیش فرض ارزش افزوده آشنا شده و به طور گام به گام نحوه بررسی، تکمیل و تایید اظهارنامه را یاد می‌گیریم. …