با اجرایی شدن رسیدگی سیستمی مالیات عملکرد سال ۱۴۰۳، شیوه بررسی و محاسبه مالیات برای مودیان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. آشنایی با این فرایند به مودی کمک میکند تا مغایرتهای احتمالی میان ارقام ابرازی و محاسبات سیستمی را بهتر شناسایی کند.
در این مقاله، مفهوم رسیدگی سیستمی، مبنای محاسبات و اقدامات مودی را به زبان ساده شرح میدهیم.
فهرست مطالب
1. رسیدگی سیستمی چیست؟
مطابق آییننامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم، رسیدگی سیستمی یا آنچه از آن با عنوان حسابرسی سیستمی یاد میشود، استفاده از سامانهها و فرایندهای سیستمی جهت رسیدگی مالیات است. در این روش برای تعیین مالیات براساس اطلاعات مالی مودی موجود در سامانهها و پس از ارسال اظهارنامه عملکرد توسط مودی اقدام میشود.
2. رسیدگی سیستمی چه تفاوتی با رسیدگی حضوری دارد؟
در رسیدگی سیستمی فرایندهای بررسی اظهارنامه و تشخیص مالیات توسط محاسبات سیستمی صورت میگیرد، در حالی که در رسیدگی حضوری این بررسی توسط ممیزان مالیاتی انجام میشود.
مزایای رسیدگی سیستمی
- یکپارچهسازی فرایند محاسبه و تعیین مالیات
- جلوگیری از خطای انسانی
- کاهش هزینه و زمان رسیدگی
- کارآیی بیشتر نظام مالیاتی
3. نحوه محاسبات در رسیدگی سیستمی چگونه است؟
محاسبه سیستمی شامل 5 مرحله است.
مرحله اول: محاسبه میانگین وزن
سیستم براساس تنوع فعالیتهای مودی و سود ویژه و سود ناویژه مربوط به هر فعالیت یک میانگین وزنی محاسبه میکند.
مرحله دوم: انتخاب فروش مبنا
سیستم از میان ارقام مربوط به 4 فعالیت زیر مقدار ماکزیمم را به عنوان فروش مبنا انتخاب مینماید:
- فروش ابرازی مودی در اظهارنامه
- فروش استخراجشده از سامانهها شامل سامانههای:
- سامانه مودیان
- اظهارنامه ارزش افزوده
- صورت معاملات فصلی
- اطلاعات ماده 169 و ماده 169 مکرر
- اطلاعات صادرات
- فروش برآوردی با توجه به خرید
- نکته: ممکن است تمام خرید مودی تبدیل به فروش در آن سال نشود، بنابراین لازم است اطلاعاتی از موجودی کالا، گردش انبار، قراردادها و ماهیت خریدها وجود داشته باشد که در صورت نیاز بتوان به آنها مراجعه کرد.
- مبلغ دستگاه کارتخوان و درگاه پرداخت به علاوه 70 درصد گردش حساب بانکی تجاری (ماکزیمم گردش بستانکار ابرازی مودی و اطلاعات سازمان) که سود سپرده بانکی و تسهیلات از آن کسر شده باشد.
مرحله سوم: محاسبه بهای تمام شده مورد قبول سیستم
- در این مرحله مینمم بین بهای تمام شده ابرازی مودی و بهای قابل قبول سیستم بدست میآید.
- بهای قابل قبول سیستم به صورت ضرایبی از سود ناویژه در فروش ابرازی مودی محاسبه میشود.
- در این مرحله سیستم برای بهای تمام شده مودی سقف در نظر میگیرد.
- در حالی که سیستم برای بهای تمام شده سقف در نظر میگیرد، اما بهای تمامشده واقعی بر اساس اسنادی مانند مدارک زیر مشخص میشود:
- فاکتورهای خرید
- قراردادها
- اسناد پرداخت
- گردش مواد
- آنالیز قیمت تمام شده محصولات یا BOM
- گردش محصول یا کالای ساخته شده
- اسناد واردات
- بهای تمامشده پروژهها
- صورتحسابهای تأمینکنندگان
- در برخی موارد این احتمال وجود دارد که بهای تمام شده مورد قبول سیستم با بهای تمام شده براساس اسناد مودی همخوانی نداشته باشد.
مرحله چهارم: محاسبه هزینههای اداری قابل قبول سیستم
- هزینه اداری مورد قبول سیستم، مینیمم هزینه اداری ابراز شده مودی و محاسبه سیستمی است.
- محاسبه سیستمی درصدی از فروش ابرازی مودی است، این درصد ضریبی از اختلاف سود ناویژه و سود ویژه است، در واقع سیستم این اختلاف را مبنایی برای محاسبه سقف هزینههای اداری قرار میدهد.
- البته مودی ممکن است بابت مواردی نظیر موارد زیر هزینههایی زیادی را متحمل شده باشد که در این فرمول لحاظ نشده است.
- تبلیغات
- کارمزد فروش
- هزینه حمل
- استهلاک
- بیمه
- هزینه مشاوره
- هزینه توسعه بازار
- در نتیجه ممکن است هزینه اداری قابل قبول سیستم با واقعیت مالی مودی منطبق نباشد.
مرحله پنجم: محاسبه درآمد مازاد بر ابرازی مودی
- اگر فروش مبنا که در مرحله دوم محاسبات بدست آمده است بزرگتر از فروش ابرازی باشد، تفاوت آن بهعنوان درآمد یا فروش مازاد شناسایی میشود.
- با توجه به این که مالیات بر سود تعلق میگیرد و نه بر فروش مازاد، با محاسبه سیستمی بخشی از فروش مازاد که در مرحله قبل تعیین شد به عنوان بهای تمام شده کالای فروش رفته و هزینه در نظر گرفته میشود تا محاسبه نهایی به سود مشمول مالیات نزدیک شود.
چرا آشنایی با نحوه محاسبات رسیدگی سیستمی اهمیت دارد؟
آشنایی با روش محاسبات رسیدگی سیستمی به مودی کمک میکند تا نتیجه رسیدگی را دقیقتر بررسی کرده و علت مغایرتهای احتمالی را با ارقام ابرازی خود بهتر تشخیص دهد. بخشی از این مغایرتها ممکن است به نحوه استفاده و ترکیب دادهها در مراحل مختلف محاسبه مربوط باشد و در برخی موارد، به ایجاد ارقام غیرواقعی منجر شود.
برای مثال، استفاده همزمان از اطلاعات سامانه مودیان و صورت معاملات فصلی، در صورتی که یک معامله در هر دو منبع ثبت شده و نحوه تجمیع اطلاعات بهدرستی انجام نشده باشد، میتواند احتمال احتساب مجدد برخی فروشها و افزایش غیر واقعی درآمد را ایجاد کند.
همچنین، استفاده همزمان از حداکثر درآمد و حداقل بهای تمام شده وهزینه در فرایند محاسبه ممکن است از نگاه مودی، نتیجهای متفاوت از عملکرد واقعی کسبوکار ایجاد کند و ضرورت بررسی دقیق مبنای محاسبات را بیشتر نماید.
اگر در بررسی محاسبات رسیدگی سیستمی یا شناسایی مغایرتها نیاز به بررسی تخصصی دارید، میتوانید از مشاوره ساریتکس استفاده کنید.
4. مودی در رسیدگی سیستمی چه اقداماتی باید انجام دهد؟
اقدامات مودی شامل موارد زیر است:
- مراجعه به موقع به کارپوشه خود در سامانه مودیان
- توجه به تاریخ ابلاغ برگه تشخیص سیستمی
- مشاهده و بررسی فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی
- در صورت قبول مالیات، پرداخت در مهلت تعیین شده
- در صورت رد مالیات تشخیصی سیستم، اعتراض در مهلت قانونی
به منظور بررسی اقدامات لازم در مورد پرونده مالیاتی، با متخصصان ما در تماس باشید.
5. بخشنامه و مقررات رسیدگی سیستمی
بخشنامههای مربوط به رسیدگی سیستمی شامل بخشنامههای زیر میباشند که با توجه به ابهامات و سوالات مودیان تنظیم شدهاند.
- بخشنامه شماره ۵۱۹۵۷ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۱۵ سازمان در خصوص نکات و موارد توافق ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم
- بخشنامه شماره ۲۶۷۶۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۰۶ سازمان جهت وحدت رویه و رفع ابهامات رسیدگی در خصوص اوراق سیستمی صادره
6. رسیدگی سیستمی؛ آنچه مودی باید بداند.
رسیدگی سیستمی، فرایندی است که در آن با کمک اطلاعات اظهارنامه و دادههای مالی مودی، درآمد مشمول مالیات بررسی شده و نتیجه رسیدگی به مودی ابلاغ میشود. آشنایی با این فرایند به مودی کمک میکند تفاوت میان ارقام ابرازی خود و نتیجه محاسبات سیستمی را بهتر بررسی نماید و علت مغایرتهای احتمالی را شناسایی کند.
در این فرایند، نحوه انتخاب اطلاعات، محاسبه فروش مبنا، بهای تمامشده و هزینههای قابل قبول و در نهایت محاسبه درآمد مازاد میتواند بر نتیجه رسیدگی اثرگذار باشد. بنابراین، صرفاً دریافت نتیجه رسیدگی کافی نیست و بررسی مبنای محاسبات نیز اهمیت دارد.
اگر درباره نحوه محاسبات یا نتیجه رسیدگی سیستمی پرونده خود سوال یا ابهامی دارید، مشاوره تخصصی میتواند به شما در بررسی دقیقتر کمک کند.
7. سوالات متداول
رسیدگی سیستمی چیست؟
رسیدگی سیستمی روشی برای رسیدگی مالیاتی بر اساس دادههای مالی مودی و قواعد مشخص است که بدون نیاز به رسیدگی حضوری، نتیجه رسیدگی را تعیین میکند.
نحوه محاسبه رسیدگی سیستمی چگونه است؟
محاسبه رسیدگی سیستمی براساس فروش مبنا، بهای تمامشده و هزینههای قابل قبول انجام میشود و در نهایت درآمد مازاد و مالیات مربوط به آن تعیین میشود.
گزارش رسیدگی سیستمی چیست؟
گزارش رسیدگی سیستمی نتیجه بررسی و محاسبات انجامشده در فرایند رسیدگی را نشان میدهد که مبنای صدور برگه تشخیص است.
مودی در رسیدگی سیستمی چه اقدامی باید انجام دهد؟
اقدام مودی در رسیدگی سیستمی شامل: مراجعه به موقع به کارپوشه بر اساس پیامک ارسالی سازمان، بررسی مستندات مربوط، پرداخت مالیات یا اعتراض به رسیدگی در مهلت قانونی است.
مقالات مرتبط
فرم قواعد رسیدگی سیستمی؛ مقایسه ارقام و شناسایی مغایرت
اهمیت فرم قواعد رسیدگی سیستمی در شناخت فرایند محاسبات و منطق …
برگه تشخیص سیستمی؛ از ابلاغ تا اعتراض و قطعی شدن
برگه تشخیص سیستمی حاصل فرایند رسیدگی به روش سیستمی و …
اظهارنامه ارزش افزوده؛ تکالیف مودیان و مهلتهای قانونی
سازمان امور مالیاتی از سال ۱۴۰۳ برای کلیه مشمولان مالیات بر ارزش افزوده …
دیدگاه خود را بنویسید